Dîvân-ı Hulûsi: Gönül bir bahr-ı ummândır 

1.    Gönül bir bahr-ı ummândır ana hadd ü pâyân olmaz 
    Derûnu dürr ü cevherdir ki pinhândır ayân olmaz

2.    O dürr ü cevheri bilip hemân sarrâfına tapşır 
    Bu cevher cevher-i Hak’dır gayrılara beyân olmaz

3.    Bu nefsi katl edip ey cân selâmet ber-kenâra çık
    Anın katline tevhîd gibi bir keskin sinân olmaz

4.    Bu kalbin hânesin pâk et misâfir gele dost sana 
    Musaffâ olmayan gönül o dildâra mekân olmaz

5.    Hulûsî dost cemâline kılıpsın bülbül-[âsâ] zâr 
    Cemâli öyle güldür kim ana hergiz hazân olmaz

1.    Gönül, sahili ve sınırı olmayan uçsuz bucaksız bir denizdir. İçi, ortada görünmeyen gizli inci ve cevherlerle doludur.
2.    O gizli hazinenin inci ve cevherini keşfedersen durma hemen sarrafa yetiştir. Bu cevher Hak cevheridir, kıymetlidir; bilmeyenlere, cevherden anlamayanlara gösterilmez. 
3.    Ey gönül! Bu nefsi öldürüp selamet sahiline çık. Onun katli için tevhid gibi keskin bir mızraktan başka mızrak olmaz. 
4.    Dostun sana misafir olarak gelmesini istiyorsan, bu kalp evini temiz tut. Çünkü temizlenmemiş gönül, o sevgiliye mekân olmaz. 
5.    Ey Hulûsî! Dost cemâline karşı bülbül gibi ağlayıp inlemektesin. Onun cemâli öyle bir güldür ki ona hiçbir zaman hazan olmaz, o solmaz.